Naar aanleiding van pasen ben ik nagegaan wat de herkomst van de feestdag is. Een uitleg die via de etymologie van de benaming kan worden teruggevonden.

Het is namelijk afkomstig van Eostre of Ostara. Een Germaanse godin die tijdens de maand april gevierd werd. Ze stond vermoedelijk voor vruchtbaarheid, de opkomst van de lente en het vervroegde ochtendgloren.

Een naam die in verschillende talen verwijst naar ondermeer het woord "oosten". Hetgeen nog het duidelijkst te horen is in het Engelse "easter". Terwijl het Latijnse "auster" dan weer verwijst naar het "zuiden".

Allemaal verwijzingen naar een vroeger opkomende of frequenter schijnende zon. Waarmee de zomerwende en dus de terugkeer naar langere dagen gevierd wordt. Net als kerstmis vroeger de winterwende inluide.


De traditie om dit te vieren werd, zoals voor kerstmis, door de Christenen overgenomen en aangepast om de verrijzenis van Jezus te herdenken. Iets dat ook gebeurde met een gewoonte uit de oudheid waarbij gekleurde struisvogeleieren in de graven geplaatst werden.

Het inspireerde de eerste Christenen uit Mesopotamië om eieren rood te schilderen. Om zo het bloed van de kruisiging te mimieken. Na enkele eeuwen werd dit als gezonde voeding ter herdenking aangeprezen. Om uiteindelijk te evolueren als een beloning na het vasten of als geverfde versiering.

 Sommige beroepen verdwijnen in de loop der jaren. Andere blijven bestaan, maar evolueren met hun tijd mee. Een mooi voorbeeld daarvan is de post. Een dienst die vanuit een heel andere optiek dan de publieke dienstverlening begon.

Zoals de Romeinse "cursus publicus" (snel) en "cursus clabularis" (trager) illustreren. Een voorloper waarbij enkel gemachtigde personen recht hebben om pakjes of berichten langs de keizerlijke dienst te verzenden.

Doorheen al die eeuwen was er wel een constante. Met name de wijze waarop de post georganiseerd was. Zo werden er verdelingslijnen uitgezet waarlangs strategisch geplaatst tussenposten ondermeer voor goed gevoede en uitgeruste paarden zorgden.

De ruiters reden dus van post tot post. Een naam die later aangewend werd om de hele dienst aan te duiden. Meer over de geschiedenis van de post kan je hier vinden. (met)

Met de afbeelding "disaster" maakte de DevianArt gebruiker Nam-Cam een afbeelding. Een compositie beeld waarin moeder natuur letterlijk het boek dicht doet op een stad door er een tsunami op los te laten.

Rampen die vroeger systematisch werden toegeschreven aan voorbijvliegende kometen. Iets dat nog steeds kan worden teruggevonden in de etymologische betekenis van het Engelse woord "disaster". Dat voor slechte ster staat.

In deze aflevering van TedEd leggen Jessica Oreck en Rachael Teel de etymologische betekenis achter het woord sarcofaag uit. Een betekenis die teruggaat naar het oude Rome en Griekenland.

Verwijzende naar de kalksteen waaruit de kisten gemaakt werden. In het bijzonder naar het geloof dat het gebruik van een specifieke steensoort dat het vlees van het lichaam zou eten. Het woord 'sarcofaag' is namelijk een combinatie van 'Sarx' wat 'vlees' betekent, en 'Phagoon' dat 'eten' betekent.

Een gebruik dat naar alle waarschijnlijkheid uit het oude Egypte werd overgenomen. Al is de kans groot dat het daar een andere naam had. Aangezien het daar net de bedoeling dat het vlees bewaard bleef. Daarom werd het lichaam, zoals Matroesjka poppen, in verschillende en mekaar omringende kisten gelegd.

Een smoking is een vertrouwd en populair stuk kleding. Waarvan de naam hint naar zijn oorsprong. Het is namelijk afkomstig uit de Engelse taal. Dat in het Brits Engels een "dinner suit/jacket" heet en in Amerika als "tuxedo" wordt benoemd.

De Britse variant geeft langs deze weg aan dat dit werd gedragen bij de avondmaaltijd. Of dan toch wanneer de mannen na het eten, apart van het vrouwelijk gezelschap, naar een minder formele jas wisselden. Met de bedoeling om gezamenlijk een sigaar te roken. Op deze manier wilden ze voorkomen dat de rooklucht in de nette kleding kroop. Waarna er opnieuw van jas geruild werd.

Vaak naar een meer formele jas, zoals de "tailcoat", die langs de achterkant langer was om aan de toenmalige "black tie dress code" te kunnen voldoen. Maar omdat de midden en hogere klasse buiten deze gelegenheden (zoals bruiloften, opera, theater, formele etentjes) graag gelijkaardige, maar minder formele kleding (zoals voor sociale bezoeken, kleine bijeenkomsten en publiek entertainment) droegen werd de "tailless" variant van de jas bedacht. Die algemeen aanvaard werd wanneer de prins van Wales, die later bekend zou staan als Edward VII, het ging dragen. Waardoor het uiteindelijk uitgroeide tot de nieuwe dress code standaard.

De alternatieve benaming in de Verenigde Staten stamt dan weer af van de plaats waar dit gepopulariseerd werd. Hoe dit juist gebeurd is kent meerdere versies. Al delen ze wel het feit dat op de ene of op de andere manier de introducerende persoon uit of langs Engeland kwam. Jessica Oreck ligt voor Ted een van deze verhalen toe. Meer en uitgebreidere uitleg over dit onderwerp kan je hier vinden. (met 1, 2)

Onlangs lanceerde Twitter een eigen video dienst onder de naam Vine. Waarbij VinePeek, JustVined en VineRoulette in real-time voorbeelden laten zien.

De dienst onderscheid zich van concurrenten als YouTube en Vimeo door elk filmpje een maximum lengte van 6 seconden mee te geven en zichzelf automatisch te laten herhalen.

Vine is trouwens de ingekorte vorm van grapevine. Een term dat voor het leren van iets informeel of officieus door middel van roddels en geruchten. Dat meestal van mond tot mond, al dan niet digitaal, wordt doorgegeven aan mensen die mekaar kennen. (met afbeelding)

In de animatie "Fata Morgana" probeert Eduardo, een limonada verkoper, aan de verleiding te weerstaan om zelf zijn laatste flesje leeg te drinken. Tot er een dorstige klant uit de woestijn in zijn richting kruipt. Een animatie van Frodo Kuipers voor Studio Mosquito.



De naam "Fata Morgana" is afkomstig van het Italiaans voor Morgana of Morgan le Fay. Een heks of fee die de antagonist was van koning Arthur en koningin Guinevere. Die koning Arthur na de finale slag bij Camlann meenam naar Avalon.

Een locatie waarvan er tijdens de middeleeuwen gedacht werd dat het ver aan de andere kant van de (toen gekende) wereld lag. Zoals in Sicilië en andere locaties in de Mediteraanse zee. Waar volgens legendes sirenes, in het water, onbehoedzamen naar hun dood lokten.

Morgana zou met die sirenes en de vulkaan Etna verbonden zijn. Nadat ze in het middeleeuws Arthuriaanse romance verhaal "Floriant et Florete" omschreven werd als "de meesteres van zoutwater feeën word ze onlosmakelijk geassocieerd met Sicilië.

Waarbij soms verteld werd dat ze onder de zee in een kristallen paleis woonde dat naar de oppervlakte kon rijzen. Door het bijgeloof van zeelieden, dat ze denkbeeldige visies maakte om hen naar een valse haven en hun dood te leiden, werd dit naar haar vernoemd.

Om vanaf 1818 als de term te dienen dat het fenomeen in de straat van Messina, tussen Calabrië (Zuid-Italië) en Sicilië, omschreef. Een fenomeen waardoor vermoedelijk ook de legende van De Vliegende Hollander is ontstaan. (met itotd , wikipedia en afbeelding)

Inspiratie kan van overal komen, zoals bijvoorbeeld dit viraal geworden filmpje uit Rusland. Waarbij de gebruikte muziek een remix van "Puttin' on the Ritz" is. Een populair liedje dat de Amerikaans / Russische songwriter Irving Berlin in 1929 maakte en Harry Richman een jaar later via gelijknamig musical film bekend maakte. De titel op zich is een verwijzing uit de straattaal waarmee het modieus gekleed gaan benoemd wordt. Iets dat destijds door chique Ritz hotel werd ingegeven. Doorheen de jaren is dit op tal van andere manier gebracht geweest. Zowel voor het gebruik in films als bij muzikale covers van onder meer Fred Astaire en Taco. (met wikipedia)

"Door het oog van een naald kruipen." is een uitdrukking met enige geschiedenis. Die zijn herkomst in de Bijbel vindt. Meer bepaald in de passage waar Jezus zegt, dat het gemakkelijker is voor een kameel om door het oog van een naald te gaan, dan voor een rijke om in den hemel te komen.

Hetgeen meer dan louter beeldspraak is. Want ten tijde van Jezus zouden er te Jeruzalem kleine poorten geweest zijn, die het oog van de naald heetten. Deze poorten waren zoo klein dat de doorgang voor beladen kamelen onmogelijk was. De kamelen konden er enkel al kruipende door komen.

Of het om een kleinere doorgang in de hoofddeur, een poort met een kronkelende gang of een aparte ingang op mensgrote gaat is niet duidelijk. Maar het was een manier om, wanneer men niet tijdig was binnen geraakt, alsnog van de veiligheid achter de muren te kunnen genieten. Met het risico dat het achtergelaten materiaal, aan de andere kant van de muur, de volgende morgend verdwenen was. (via DNBL met afbeeldingen 1, 2, 3)

"The Duck Song" van Bryant Oden en geanimeerd door Forrest Whaley is een mooi voorbeeld van sadisme. Een eponiem die afgeleid is van de Marquis de Sade. Verwijzend naar zijn libertijnse geschriften die het plezier van anderen te peinigen omschrijft.

Een woord dat sinds de publicatie van zijn verhalen vaak overgenomen werd. Tot de "Psychopathia Sexualis" van de Oostenrijkse psychiater Krafft-Ebing het populariseerde en tot Freud het woord in 1905 met zijn drie essay's over de theorie van sexualiteit vastlegde.

De markies, die met zijn volledige naam Donatien Alphonse François heet, leefde van 2 juni 1740 tot 2 december 1814. Een Franse aristocraat, revolutionair, politicus, filosoof en schrijver. Met een uitgebreid oeuvre aan novelles, kort verhalen, theater stukken, dialogen en politieke passages. Waarvan zijn erotisch getinte werken wellicht de meest bekende zijnde.

Hierin mengt hij filosofie, pornografie, gewelddadige sexuele fantasiën, criminaliteit en godslastering tegen de katholieke kerk. Om een uiting te geven aan zijn gedachtengoed rond extreme vrijheid, zonder de impact van moraliteit, religie of wet . Hetgeen er vaak, alles samen zo'n 32 jaar, voor zorgde dat hij opgesloten geraakt in tal van gevangenissen en instellingen. Van waaruit hij dan ook het meeste van zijn werken schreef. (met wikipedia, wiktionary)

Het muzikale duo Karmin covert "Look At Me Now - Chris Brown ft. Lil Wayne, Busta Rhymes". Door zich hiervoor te inspireren op de muziek uit "Lord of the Rings" en Lil Wayne's "A Milli" en "Lollipop".

Met een groepsnaam die ze van het Latijnse woord voor een lied (Carmen) hebben afgeleid. Nadat ze er de schrijfwijze van hadden aangepast om te hinten naar "karma". (via likecool en Wikipedia)

Tegenwoordig kan je vaak horen spreken over Vlamingen en Walen. Waar de naam Vlaanderen juist vandaan komt haalde ik al eerder aan, maar wat zou eigenlijk het verhaal achter "Wallonië" zijn?

Alles begon wanneer Julius Caesar Gallië in 57 VC veroverde. Een gebied waar de bevolking van het gebied Keltisch met een Germaanse invloed was. Die sterker aanwezig was in het Noorden van de toenmalige Romeinse provincie (Gallia Belgica) dan in het zuiden.

Geleidelijk aan romaniseerde dat gebied zich en veranderde de inwoners in Gallo-Romeinen. Die hun Keltische dialecten achter zich lieten en een gevulgariseerde vorm van Latijn gingen spreken. Een groep die, door hun Germaanse buren, de Walh (enkelvoud) of Walha (meervoud) genoemd werden.

Een benaming die oorspronkelijk afkomstig is van het oude Duitse woord dat diende als een verwijzing voor een Romein of vreemdeling. Die de Germaanse volkeren aan hun Romaanse buren gaven, incluis het Gallisch gedeelte dat zich grotendeels geromaniseerd had. Maar de betekenis van de term evolueerde en verwijst tegenwoordig naar de Keltisch of Latijns sprekende mensen.

Naast de inspiratie naam voor de naam Wallonië heeft ook de lokale taal, dat we ondertussen nog steeds als het Waals kennen, een afgeleide benaming bezorgd. Dat naast het Picardisch en het Lotharings nog steeds de vaakst voorkomende streektaal in Wallonië is.

De digitale "Piggy bank" is een prototype dat in 2009 gebouwd werd als een onderdeel van de "Experience prototyping" lessen aan de "Umeå Institute of Design". Met de bedoeling om het traditionele concept in een modern kleedje te steken.

Door het wezen levend en hongerig te maken. Zodat het, net als Tamagotchi, aandacht vergt. En je kan voederen door je kredietkaart in zijn mond te steken. Op dat moment zal er geld van je rekening verhuist worden om het naar je spaarrekening over te schrijven. Voor steeds andere bedragen zodat het op het einde van de rit een verassing blijft hoeveel je juist gespaard hebt.

Een begrip dat in de Engelse etymologie zou verwijzen naar "pygg jars". Wat voor een soort van klei vazen staat waar allerlei huishoudelijke objecten werden in bewaard. Om tegen de 18e eeuw de spelling van "pygg" te zien veranderen, waardoor "pygg jar" verandert in "pig bank".

Na het verschuiven van die naam van het gebruikte materiaal naar de vorm, doken ze ook in ondermeer glazen, plaaster en plastieken vormen op. Een vorm dat het wellicht over de eeuwen heen het gevolg van versmolten gebruiken is.

Want reeds in de 2e eeuw VC bestonden er geldkoffers met een gleuf in Griekenland en werden varkens vet gemest door ze te voederen met allerlei overschotten. Al kan je in het Nederlands nog steeds, met  het oppotten van geld, een verwijzing naar de vermoedelijke oorsprong waarnemen. (via ubergizmo en Wikipedia, met beelden 1, 2)

Colm O'Regan maakte aan de "Cork School of Music" een eigen interpretatie van Csárdás met flessen. Een Hongaarse volksdans wiens oorsprong terug gaat tot de 18e eeuw. Waarvan de uitvoering door Vittorio Monti, in 1904, wellicht de bekendste is.

Dat tot de verbunkos muziek stijl hoort. Een Hongaars dans en muziek genre. Dat door de zigeunermuziek, die vaak de uitvoerders van dit werk waren, gepopulariseerd werd.



De naam van het genre is afkomstig van het Duitse woord Werbung, dat een afgeleide van het woord "werben" is. Hetgeen voor "zich in het leger inschrijven" staat.

Het zal dan ook niet verbazen dat het als een recruteringsmuziek voor het leger werd gebruikt. Waar het zijn speciale karakter, met een traag begin en snel einde, vandaan haalt. Een stijl die vaak door klassieke componisten (Liszt, Brahms, Strauss, Tchaikovsky, ea.) gebruikt werd in hun eigen werken. (via like cool, Wikipedia, Wiktionary)

Wanneer mediums, waaronder ondermeer helderzienden vallen, iets niet kunnen zien aankomen komt grappig over. Maar het woord is eigenlijk een containerbegrip, dat allerlei soorten van paranormale gaven omvat.

Dat van het Latijnse "medium" afstamt dat "in het midden" betekent. Wellicht verwijzende naar het midden tussen de diverse dimensies. Het gaat dan ook om een persoon die, voor de normale zintuigen verborgen, informatie kan lezen door buitenzintuigelijke waarnemingen.

Die op diversie manieren kunnen aangewend worden. Hetgeen altijd handig om weten als je hier rond een thema avond zou bouwen. (via Wikipedia, Wiktionary, nerd nirvana en science blogs)

Nu de voormalige Egyptische president Mubarak is afgetreden en de macht aan de legerleiding heeft overgedragen gaat de revolte over naar een revolutie. Aangezien er, zoals de definitie aangeeft, in een relatief korte termijn fundamentele veranderingen zijn gebeurd.

Een woord dat van het Latijnse "revolutio" afstamt en "een omslag" betekent. Dat Copernicus in de titel (De Revolutionibus Orbium Coelestium) van zijn studie over de beweging van planeten rond de zon had gezet.

Om later overgenomen te worden door de astrologie om een abrupt einde van een sociale orde aan te geven. Waarna het ook zijn weg naar de politiek vond. Door in 1688 met de "The Glorious Revolution", de machtswissel in het VK van James II door William III te omschrijven.

Dat ondertussen een toepasselijk woord is geworden voor elke ingrijpende verandering zij het maatschappelijk, cultureel of andere. (via Wikipedia en afbeelding)

Het is bijna opnieuw valentijnsdag en dan kan er al wat worden afgekust, al dan niet met een tong erbij. Een tongzoen of "French kiss", in het Engels, lijkt te verwijzen naar een Franse herkomst. Maar dat is misschien op dezelfde wijze tot stand gekomen als "French fries".

Net als voor die uitspraak is dat ook hier niet het geval. Het kreeg de bijnaam Frans te zijn rond de jaren 1920 doordat de Franse cultuur toen als passioneel bekend stond. Ook al was het daarvoor ook gekend als een Florentijnse of Engelse kus.

Iets dat de het YouTube kanaal HotForWords op een originele manier weet toe te lichten. Een onderdeel van de Next New Networks koepel, die content makers helpt zich te ontwikkelen. (via Wikipedia en Geeks Are Sexy)

iniaturen waren oorspronkelijk de eerste letter van een paragraaf die in het rood werden ingekleurd. Dat door de Romeinen als een herkenningspunt in de tekst werd gebruikt. Het was toen namelijk de gewoonte om de teksten in één stuk door, zonder leestekens of adem ruimtes, te schrijven. De naam miniatuur is dan ook afkomstig van het Latijnse "minium", dat "rode verf" betekent.

Om later later deze betekenis te zien verruimd worden naar het versieren en illustreren van het schrift. Zo bestonden er verschillende categoriën van versiering in de middeleeuwse boekkunst. Zoals het levendiger maken van initialen met sierlijk penwerk.

(uit het getijdenboek van Katharina van Kleef)

Het versieren met geometrische motieven, rankwerk of met bloemen gedecoreerde initialen. Vaak in combinate met fantastische of monsterachtige wezens. En personages als acrobaten die de vorm van een letter nabootsen, of waarbij het oog van de letter het tafereel omsluit.

Pas in de 16e eeuw werd het woord in de term portretminiatuur opgenomen. Een verwijzing naar een portret geschilderd op een klein rond of ovalen plaatje van ivoor of hout. Waaraan het zijn referentie voor kleine afmetingen.

Een vorm van letterkunst die je met de bijbel van Anjou, nog niet zo lang geleden, in Leuven kon bewonderen. Gelukkig werd er voor het herinbinden van het werk eerst een gedigitaliseerde variant gemaakt die je hier kan inkijken. (via Vlaamse miniaturen van Maurits Smeyers uitgegeven bij het Leuvense Davidsfonds, Wikipedia en afbeelding 1, 2)

Alles in het leven lijkt zich steeds weer te gaan herhalen. Iets waar geen beter symbool voor bestaat dan de ouroboros. Een naam dat afkomstig is uit het Grieks en voor staart eter staat. Dat zowel een symbool is voor het circulaire karakter van alchemie, als religie en één van de oudste mythische symbolen overal ter wereld geldt.

In het begin van de 16e eeuw werd het Engelse woord geoluhread, dat vertaald kan worden naar geel en rood, gradueel vervangen door orange. Een naam dat zowel voor het fruit als voor de kleur ging staan. Dat afkomstig was van het Spaanse naranja, dat zelf uit het Sanskriet (nāraga) voor "appelsienen boom" komt.

Terwijl de Franse naam voor de kleur afkomstig is uit de stad Orange. Dat jarenlang een centrum voor de handel in sinaasappelen was. Samen met dezelfde taalkundige herkomst ging de vrucht er eveneens orange heten.

In het Nederlands is dit echter enkel het geval voor de kleur aanduiding. Voor de naam van de vrucht gebruiken we sinaasappel of appelsien. Hetgeen voor "Chinese appel" staat en een directe verwijzing is naar de oorspronkelijke herkomst van het fruit.

Net als de mandarijn, een kleinere gelijkaardige vrucht, die de naam van een Chinese functionaris of taal draagt.  (via Wikipedia, presurfer en afbeelding)