"For the rose" is een kortfilm over een man die op de blaadjes van de roos teksten heeft geschreven. Wanneer hij even van zijn bureau verwijdert is komt de kuisvrouw langs en ruimt ze, wat op het eerste zicht, als afval lijkt op. Dat is meteen het begin van de reis die deze roos doorheen het gebouw zal ondernemen waarop ze niemand onbewogen zal laten. (vimeo via VFS)

Vandaag viert het Amerikaanse vrijheidsbeeld haar 125ste verjaardag. Want het beeld staat er reeds sinds 28 oktober 1886, zoals het schilderij "Unveiling of the Statue of Liberty - Enlightening the World" van Edward Moran toont.

Een openingsceremonie die de eerste ticker-tape parade in gang zette. Een gebruik dat voor belangrijke gelegenheden gereserveerd is. Waarbij er, zoals de naam al doet vermoeden, dunne rolletjes telegrafie papier als slierten door de ramen gesmeten werd.

Met een erg gelukkige timing. Want 21 dagen voordien (7 oktober) had Spanje de slavernij in Cuba afgeschaft. Zodat het spreekwoordelijke licht niet op een al even spreekwoordelijke valse noot is gestart.

Daar de diadeem of kroon op haar hoofd met de zeven stralen verwijst naar de zon, de zeven zeeën, de zeven continenten en een manier om (naast de toorts) vrijheid te brengen.

Meer over de geschiedenis van het beeld kan je in dit bericht uit april terugvinden. (met wikipedia)

Onlangs verscheen er een bericht in het nieuws over de beeldtenis van het vrijheidsbeeld op een postzegel. Waarin verhaald werd dat er verkeerdelijk het beeld van Las Vegas werd getoond. Een verhaal dat mij aanspoorde om er is dieper op in te gaan.

Beginnend bij de geschiedenis van het beeld, dat Frankrijk destijds aan de jonge Verenigde Staten schonk. Dat volgens sommige bronnen in het oorspronkelijke concept waarin een ontketende zwarte vrouw te zien was, die daar nog zichtbare restanten van droeg aan de armen en benen. Hetgeen uiteindelijk door het bevoegde Amerikaanse comitee zou zijn gewijzigd.

In werkelijkheid ging het om hetzelfde beeld dat vroeger veel donkerder van kleur was. De buitenkant is namelijk gemaakt van koperplaten, die oorspronkelijk diep roodbruin gekleurd zijn maar onder invloed van de elementen al snel een lichtgroene oxidatielaag ("patina") krijgen. Dat zie je ook bij bronzen beelden en bij de koperen dakbedekking van kerken. 

Het vrijheidsbeeld stelt Libertas voor, de Romeinse godin van de vrijheid. De Franse beeldhouwer Frédéric Bartholdi koos deze figuur omdat ze in het Amerika van toen al een sterke symbolische waarde had: ze werd onder andere afgebeeld op muntstukken. Een vrouwenfiguur als zinnebeeld van vrijheid werd in de 18de en 19de eeuw wel vaker gebruikt, zoals in het bekende schilderij "De Vrijheid leidt het volk" van Eugène Delacroix. 

Bartholdi baseerde zich voor het ontwerp op plannen die hij had gemaakt voor een heel ander project, een vuurtoren in de vorm van een Egyptische vrouw die aan de noordelijke ingang van het Suezkanaal zou worden gebouwd. Maar daarvoor was in Egypte niet genoeg geld beschikbaar. Toen Bartholdi later aan het Amerikaanse project begon, moest het natuurlijk niet langer een Egyptische vrouw voorstellen. Het gezicht van het vrijheidsbeeld zou gemodelleerd zijn op dat van de (blanke) moeder van de beeldhouwer.

Al zijn er wel wat overeenkomsten terug te vinden met onder meer de Persische Mithra(s) en het Kolossus standbeeld dat in Rodos stond. Beide hadden namelijk een gelijkaardige houding en droegen een gelijksoortige krans op hun hoofd. Een extra verwijzing naar die periode is de tabula ansata dat het beeld vasthoud en dat in Romeinse cijfers de datum van de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring als opschrift heeft. Net als de toorts die de verlichting symboliseert terug te vinden valt bij de Kolossus.



Naast het Franse zusterbeeld aan de overkant van de oceaan zijn er op nog een tal van andere plaatsen identieke kopies te bewonderen. Waarvan je hier op Wikipedia al heel wat locaties kan terugvinden. Om die lijst wat overzichtelijker te maken heb ik ze via Google Maps in een wereldkaart gestoken. Waaruit blijkt dat dit beeld zowat overal terug te vinden is en het tot een collectief symbool is uitgegroeid. (Lic. Robrecht Vandemeulebroecke een onderzoeker/doctorandus via ikhebeenvraag en Wikipedia)

Alles in het leven lijkt zich steeds weer te gaan herhalen. Iets waar geen beter symbool voor bestaat dan de ouroboros. Een naam dat afkomstig is uit het Grieks en voor staart eter staat. Dat zowel een symbool is voor het circulaire karakter van alchemie, als religie en één van de oudste mythische symbolen overal ter wereld geldt.

Op 11 november 1918 werd de Duitse capitulatie getekend in een Franse treinwagon. Waarmee ook meteen een wapenstilstand tot stand kwam die jaarlijks op die dag herdacht wordt. Die ook wel herdenkings- en veteranendag genoemd worden. Dagen die het einde van de eerste wereldoorlog en diegene die er in vochten te herdenken.

Waarbij zowel klaprozen als die treinwagon symbool voor zouden kunnen staan. Een wagon die later opnieuw gebruikt zou worden door de Nazi's bij het ondertekenen van hun wapenstilstand met Frankrijk. Rode klaprozen waren één van de weinige dingen die nog tussen de loopgraven groeiden. Dat onder andere door het gedicht "In Flanders Fields", van de Canadese soldaat dichter John McCrae, uitgroeide tot een symbool.

In 1933 begon de "Women's Co-operative Guild" echter witte klaprozen voor deze gelegenheid te gebruiken. Omdat naar hun mening de rode klaproos enkel symbool stond voor de Britse militaire doden. Met de witte variant wilden ze de slachtoffers van alle oorlogen herinneren. En er eveneens een boodschap van hoop voor het einde van alle oorlogen aan verbinden. (afbeelding)

In Flanders fields the poppies blow between the crosses, row on row, that mark our place; and in the sky the larks, still bravely singing, fly scarce heard amid the guns below. We are the Dead. Short days ago we lived, felt dawn, saw sunset glow, Loved, and were loved, and now we lie In Flanders Fields. Take up our quarrel with the foe: to you from failing hands we throw the torch; be yours to hold it high. If ye break faith with us who die we shall not sleep, though poppies grow in Flanders Fields.

“In Vlaanderens velden bloeien de klaprozen tussen de kruisen, rij aan rij die onze plek aangeven; en in de lucht vliegen leeuweriken, nog steeds dapper zingend ook al hoor je ze nauwelijks te midden van het kanongebulder aan de grond. Wij zijn de doden. Enkele dagen geleden leefden we nog, voelden de dauw, zagen de zon ondergaan beminden en werden bemind en nu liggen we in Vlaanderens velden Neem ons gevecht met de vijand weer op: Tot u gooien wij, met falende hand de toorts; aan u om haar hoog te houden Als gij breekt met ons die sterven zullen wij niet slapen, ook al bloeien de klaprozen in Vlaanderens velden.”

In het Bijbelse verhaal van Adam en Eva verleid een slang Eva om in een verboden vrucht te bijten. Waarna ze, door het verlies van onschuld, zich gewaar worden van hun naaktheid en ze zich, volgens Genesis, met vijgenbladen bedekten. Waarbij er vaak een appel als vrucht wordt aangehaald.

Maar dat is een misverstand dat gegroeid is uit de dubbele mening van het Latijnse woord "malus". Dat een adjectief is voor "kwaad", maar als zelfstandig naamwoord "appel" betekent. Een misverstand waaraan de ademsappel zijn naam dankt.

Het meest waarschijnlijke alternatief zou een vijg zijn. Doordat de bladeren van deze boom in het verhaal gebruikt worden om zichzelf te bedekken.  En ze van dezelfde boom als waar de vrucht hing hadden genomen.  Het is ook de enige fruitboom die expliciet vermeld wordt.


Een vrucht die symbool staat voor de vrouwelijke sexualiteit.  En voornamelijk tijdens de Italiaanse renaissance een bekend alternatief voor de appel was.  Iets waar het tafereel uit de Sixtijnse Kapel van getuigt.

Al zijn er nog tal van andere vruchten die als de verboden vrucht bestempeld werden.  Zo hebben sommige Slavische talen die rol weggelegd voor een tomaat vanwege een dubbele betekenis die ook naar het woord "paradijs" verwijst.


Maar ook omdat tomaten voor de 17e eeuw door tal van Europese landen als giftig werd beschouwd.  Een uit Amerika geïmporteerde kandidaat die in Bijbelse tijden echter niet gekend was.

Volgens sommige rabijnen zou dit dan weer weggelegd zijn voor tarwe vanwege een woordspeling die naar "zonde" verwijst.  Of op bomen groeiende padestoelen uit het oude Egypte en China.  Die enkel door de Egyptische Pharao en de Chinese keizer mochten gegeten worden.

Terwijl nog andere verhalen het over een kweepeer, druif, granaatappel, johannesbroodboom, citroen, peer en datura hebben.  Kortom een verhaal dat zijn inspiratie uit het Griekse verhaal van Pandora's doos lijkt te halen.  Waarbij een vrucht dienst doet als symbool voor seksualiteit.  (afbeeldingen 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13)

De officiële mascottes voor de Olympische en Paralympische Spelen van 2012 te Londen zijn vandaag bekend gemaakt. Het zijn twee wezens geworden die door focus groepen en kinderen zijn uitgewerkt.  En veel weg hebben van de Kang en Kodos karakters uit de tv-reeks de Simpsons.

Die met de namen Wenlock en Mandeville door het leven zullen gaan. Namen die verwijzen naar twee Engelse dorpen waar er reeds vroege voorlopers van de Olympische en Paralympische Spelen bestonden.

Hoe deze personages juist tot leven komen kan je in het filmpje hieronder zien.  Net als een kort overzicht van tal van sport evenementen die je dan te zien zal krijgen.
 

Tijdens een bezoek aan Zweden kwam Wouter Van den Neste, de maker van de foto hierboven, een teken tegen in het stadhuis van Stockholm.   Dat oorspronkelijk als een versiering voor de gouden hal van het gemeentehuis bedoeld was.  Maar aangezien daar toen geen ruimte meer voor over was werd deze in de toren van het stadhuis geplaatst.

Een symbool dat je ook al eerder in mijn bericht over de naamgeving van weekdagen kon zien opduiken. En die reeds uit de Babylonische tijden bestaan. Om na de verovering van dat gebied door Alexander de Grote via de Oude Grieken ook over de rest van de toenmalige Westerse wereld te zien verspreid worden.

Tekens die de Babyloniërs gebruikt hadden om planeten mee aan te duiden in hun in bakstenen aangemaakte verslagen van hun astronomische waarnemingen. Een eenvoudig en praktisch systeem waar al gauw extra waarden werden aan toegekend om zo ook voor andere domeinen inzetbaar te zijn.