In de Ted sessie "Why is 'X' the unknown?" legt Terry Moore uit waarom er om het onbekende aan te duiden een X gebruikt wordt in algebra. Een verhaal dat zijn oorzaak kent in zijn vertaling.

Algebra komt namelijk van het Arabische voor "al-jebra". Waarin de term vertaald kon worden als "het systeem voor de combinatie van uiteenlopende onderdelen".

Dat, toen het in de 11de en 12de eeuw naar Spanje kwam, op een grote interesse kon rekenen. Het vertalen zorgde echter voor problemen. Niet alles kon even vlot vertaald worden.

De letters met een "sh" klank bleken geen equivalent te kennen. Zulke klanken werden daarom door die met een "ck" geluid vervangen. In het klassieke Grieks zorgde dat er ervoor dat de letter Kai gebruikt werd.

Een schrijfwijze dat erg op een X leek en daarom, bij zijn vertaling naar het Latijn, ook als dusdanig neergepend werd. Iets dat tot op vandaag onveranderd is gebleven.

Dit jaar is het 100 jaar geleden dat de eerste wereldoorlog (28 juli 1914 - 11 november 1918) uitbrak. Daarom zijn er tussen 2014 en 2018 tal van herdenkingen.

Hoe deze eerste wereldoorlog tot stand kwam en evolueerde kan je in Ted-Ed toelichting "World War I in 6 minutes" terugvinden. Dat ondermeer via de Yalta conferentie op het Krim schiereiland nog steeds zeer actuele raakpunten heeft.



De voorwaarden en herstelbetalingen voor de verliezende partijen zouden later mee aan de basis van een nieuwe wereldoorlog liggen. Een ervaring dat zich na het einde van de tweede wereldoorlog vertaalde in een nieuw concept waarbij de gezamenlijke economische ontwikkeling centraal stonden.

Zo kon er ook door middel van machines en goederen gecompenseerd worden. Met het "Marshall Plan" en de halvering van de vergoedingen uit de eerste oorlog als beste voorbeelden voor een andere aanpak.

Twee weken geleden maakte Pathé News bekend dat ze hun archief van 1896 tot 1976, zo'n 85 000 filmpjes, via YouTube publiek toegankelijk gingen maken. Iets waar ik nog niet eerder op ingegaan was. Maar wel een schat aan rijkdom bevat die je helpen om een beter beel te vormen van de voorgaande eeuw.

Zeker nu op vele plaatsen de eerste wereldoorlog wordt herdacht. Het is dan ook een bewuste keuze geweest van de nieuwsgroep geweest om hun archief toegankelijker te maken. Met beelden van over de hele wereld. Van grote gebeurtenissen, belangrijke persoonlijkheden, kleding trends, reizen, sport en cultuur. Maar vooral ook van de gebeurtenissen in de eerste en tweede wereldoorlog.

Naar aanleiding van pasen ben ik nagegaan wat de herkomst van de feestdag is. Een uitleg die via de etymologie van de benaming kan worden teruggevonden.

Het is namelijk afkomstig van Eostre of Ostara. Een Germaanse godin die tijdens de maand april gevierd werd. Ze stond vermoedelijk voor vruchtbaarheid, de opkomst van de lente en het vervroegde ochtendgloren.

Een naam die in verschillende talen verwijst naar ondermeer het woord "oosten". Hetgeen nog het duidelijkst te horen is in het Engelse "easter". Terwijl het Latijnse "auster" dan weer verwijst naar het "zuiden".

Allemaal verwijzingen naar een vroeger opkomende of frequenter schijnende zon. Waarmee de zomerwende en dus de terugkeer naar langere dagen gevierd wordt. Net als kerstmis vroeger de winterwende inluide.


De traditie om dit te vieren werd, zoals voor kerstmis, door de Christenen overgenomen en aangepast om de verrijzenis van Jezus te herdenken. Iets dat ook gebeurde met een gewoonte uit de oudheid waarbij gekleurde struisvogeleieren in de graven geplaatst werden.

Het inspireerde de eerste Christenen uit Mesopotamië om eieren rood te schilderen. Om zo het bloed van de kruisiging te mimieken. Na enkele eeuwen werd dit als gezonde voeding ter herdenking aangeprezen. Om uiteindelijk te evolueren als een beloning na het vasten of als geverfde versiering.

 Sommige beroepen verdwijnen in de loop der jaren. Andere blijven bestaan, maar evolueren met hun tijd mee. Een mooi voorbeeld daarvan is de post. Een dienst die vanuit een heel andere optiek dan de publieke dienstverlening begon.

Zoals de Romeinse "cursus publicus" (snel) en "cursus clabularis" (trager) illustreren. Een voorloper waarbij enkel gemachtigde personen recht hebben om pakjes of berichten langs de keizerlijke dienst te verzenden.

Doorheen al die eeuwen was er wel een constante. Met name de wijze waarop de post georganiseerd was. Zo werden er verdelingslijnen uitgezet waarlangs strategisch geplaatst tussenposten ondermeer voor goed gevoede en uitgeruste paarden zorgden.

De ruiters reden dus van post tot post. Een naam die later aangewend werd om de hele dienst aan te duiden. Meer over de geschiedenis van de post kan je hier vinden. (met)

John Green van de Vlog Brothers bespreekt de huidige crisis in Oekraïne aan de hand van een historische achtergrond. Hij haalt zo ondermeer de Krimoorlog (1853-1856), als Sovjet-Unie staat (1919–1991), de Krim Tartaren, het Nationalisme, de Oranje revolutie (2004), de crisis rond de Krim republiek en de Russische militaire aanwezigheid aan.

De naam van Oekraïne komt trouwens uit het oud Oost Slavisch woord "ukraina" dat voor grensgebied of mark staat. Een term dat sinds de onafhankelijkheidsverklaring van het land nog amper gebruikt wordt.

Maar wel erg toepasselijk blijft nu de Krim op 16 maart een referendum houd. Met de vraag of ze de Russische federatie vervoegen of de grondwet van de Krim republiek van 1992 herinvoeren en een onderdeel van Oekraïne blijven.

)

In de strip "Rubix Cube" toont "Pictures in Boxes" zijn versie van "tijd heelt alle wonden" in combinatie met een rubiks kubus. 

Een kubus die door de Hongaar Ernő Rubik werd ontworpen in 1974 onder de naam "magische kubus". Om vervolgens in 1980 door een Duitse spelletjesmaker hernoemd te worden en uit te groeien tot een wereldwijd succes. (via)

De bouw van de Verboden Stad in China vergde, net als voor de piramides, een speciale techniek om met zo weinig mogelijk mensen per steen de bouwmaterialen naar hun bestemming te krijgen. Hoe ze dit juist deden is enkele dagen geleden vermoedelijk achterhaald door enkele ingenieurs uit China en de VS.

Die, door de verschillende mogelijke bouwmethodes te vergelijken met gekende geschiedkundige achtergrond, tot hun conclusie kwamen. Zo hielden ze rekening met de speciaal aangelegde ijswegen die om de 500 meter waterputten hadden. Net als de 123 ton zware stenen die telkens 9,5 meter lang waren en over een afstand van 70 km moesten worden verplaatst.

Uit dat onderzoek blijkt dat de frictie die het voortbewegen van de stenen zou produceren het lichtst was wanneer ze de ijsweg lichtjes onder vloeibaar water zetten. Het water werkte als een een lubricant tussen de steen en het ijs waardoor de vereiste transportkracht drastisch daalde. Want zonder warm water had je zo'n 338 man nodig en met warm water slechts 46 man. (via , met)

André-Jacques Garnerin (31 january 1769 – 18 augustus 1823) was a ballonvaarder en uitvinder van de frameloze parachute. Door te experimenteren met parachutes op basis van paraplu modellen. Dat op 22 oktober 1797 in het Monceau park te Parijs voor de eerste geslaagde sprong zorgde.

Hij deed dit door uit de ballon te springen terwijl hij er nog met een koord aan verbonden was. Toen hij op 900 m van de grond verwijderd was en alles naar wens verliep koppelde hij zich los. Zodat hij met zijn, uit zijde gemaakte, parachute een succesvolle landing zonder verwondingen kon maken. (met)

"The Instrumentals" is een nieuwe reeks van het cdza collectief dat zich focust op een solos terwijl het verhaal van het instrument verteld wordt. De eerste aflevering daarin is de “Journey of Guitar” waarin ze de evolutie van solos aan de hand van 28 voorbeelden gespreid over 50 jaar.

	Lied	Groep	Jaar	Auteur
01	Johnny B Goode	Chuck Berry	1958	Chuck Berry
02	Satisfaction	The Rolling Stones	1965	Keith Richard
03	Day Tripper	The Beatles	1965	John Lennon
04	Pinball Wizard	The Who	1969	Pete Townshend
05	Apache	The Shadows	1960	Hank Marvin
06	Wipeout	The Surfaris	1963	Jim Fuller
07	Voodoo Chile	The Jimi Hendrix Experience	1968	Jimi Hendrix
08	Black Magic Woman	Carlos Santana	1968	Carlos Santana
09	Whole Lotta Love	Led Zeppelin	1969	Jimmy Page
10	Bohemian Rhapsody	Queen	1975	Brian May
11	Layla	Derek and the Dominos	1971	Eric Clapton
12	Highway to Hell	AC/DC	1979	Angus Young
13	Sultans of Swing	Dire Straits	1978	Mark Knopfler
14	Don't Stop Believin'	Journey	1981	Neal Schon
15	Crazy Train	Ozzy Osbourne	1980	Randy Rhoads
16	Beat It	Michael Jackson	1983	Eddie Van Halen
17	Play With Me	Extreme	1989	Nuno Bettencourt
18	Sweet Child O'Mine	Guns N' Roses	1988	Slash
19	In Bloom	Nirvana	1992	Kurt Cobain
20	When I Come Around	Green Day	1995	Billie Joe Armstrong
21	Last Resort	Papa Roach	1999	Jerry Horton
22	Paranoid Android	Radiohead	1997	Johnny Greenwood
23	Killing in the Name of	Rage Against The Machine	1992	Tom Morello
24	Plug in Baby	Muse	2001	Matt Bellamy
25	Icky Thump	The White Stripes	2007	Jack White
26	Make It Wit Chu	Queens of the Stone Age	2007	Josh Homme
27	Tighten Up	The Black Keys	2010	Dan Auerbach
28	Belief	John Mayer	2006	John Mayer

Vandaag viert Duitsland de 23ste verjaardag van haar hereenmaking. Een nationale feestdag sinds Oost- en West-Duitsland zich op 3 oktober 1990 herenigden. Waarna Berlijn, na een bevraging doormiddel van een referendum, opnieuw de rol van hoofdstad op zich mocht nemen.

Vandaag is het "talk like a pirate day". Een uitgelezen dag om dieper in te gaan op het trademark ooglapje van piraten. Dat ook door zij die wel nog twee ogen hadden werd gedragen. Om zo de verplaatsingen tussen de verschillende dekken te vergemakkelijken.

Hoe verder van het bovendek hoe minder licht er namelijk was. Hetgeen heel wat aanpassingsvermogen vergde van het oog. Tenzij er een oog, dankzij het lapje, verduisterd bleef.

Tijdens gevechten gaf hen dit het voordeel zich vlot te kunnen aanpassen tijdens gevechten. Zij het voor het afvuren van de kanonnen op het eigen schip of tijdens gevechten op geënterde schepen. Door afhankelijk van de omgeving de ooglap van oog te verplaatsten.

Hoewel deze werkwijze nergens gedocumenteerd werd hebben de MythBusters dit in 2007 bestudeerd en bleek het wel degelijk te helpen. Enkel het gebrek aan historische bronnen zorgde ervoor dat de status niet op "confirmed" maar op "plausible" eindigde. (via)

De jaarlijks terugkerende open monumentendag is in België aan zijn 25ste editie toe. Een dag dat op andere plaatsen in de Europese Unie een weekend of zelfs een hele maand lang kan lopen.

• België
• Brussel : Brussel, m'as-tu vu? (14-15 september)
• Vlaanderen : Het beste van (8 september)
• Wallonië : Patrimonie Extra ‐ Ordinaire (7-8 september)
• Duitsland : "Beyond Good and the Beautiful:? Inconvenient Heritage" (8 september)
• Frankrijk : "1913-2013, cent ans de protection" (14-15 september)
• Luxemburg : Un monument? (27 september - 27 oktober)
• Nederland : Macht en Pracht (14-15 september)
• Verenigd Koninkrijk
• Engeland : What's on your doorstep? (12-15 september)
• Londen: Open House  (21-22 september)
• Noord-Ierland : European Heritage Days (14-15 september)
• Schotland : Natural Scotland (september)
• Wales : Land of my Fathers (september)

TedEd licht deze keer de totstandkoming van meervouden in de Engelse taal. Net als bij de ontwikkeling van het theater in Engeland zijn hier onvermijdelijk parallelen in terug te vinden die ook voor andere talen, zoals het Nederlands het geval zijn. Denk maar aan vogala (vogels), dago/a (dagen), brecan (breken) en gescrivona (geschreven).

Naar aanleiding van de nakende geboorte van het eerste kindje van Kate Middleton en prins William ligt CGP Grey de Britse troonopvolging toe. Dat tot voor kort door de regels van de 'Act of Settlement' (1701) en 'Royal Marriages Act' (1772) werd geregeld.

Waardoor de koning geen katholiek, bastaard, echtgenoot of echtgenote mocht zijn. En bij voorkeur, volgens het eerstgeboorterecht of primogenituur, van het mannelijke geslacht was. Als je niet aan deze voorwaarden voldeed werd je als 'naturally dead' beschouwd. Waardoor ze geen aanspraak konden maken op de kroon.

Regels die dit jaar in de 'Succesion tot the Crown Act' werden aangepast. Zodat het recht van de eerst geborene niet langer van belang is. Net als dat niet van belang is in landen als Noorwegen, Zweden, Denemarken, Nederland, België en Luxemburg.

Op 1 juli bestaat de "Tour de France" 100 jaar. Een fietswedstrijd die in 1903 voor het eerst werd georganiseerd door de krant "L'Auto", de voorganger van "L'Équipe". Waarin de deelnemers tussen 1 en 19 juli zes etappes, samen goed voor 2 428 km, moest afleggen.

Een middel om de verkoop van de krant aan te zwengelen. Omdat ze het pleit, door de hevige concurrentie met "Le Vélo", dreigde te verliezen. Verzon hun sportjournalist, Géo Lefèvre, een lange afstandswedstrijd voor fietsen. Een type race dat toen erg in trek was bij het grote publiek.

Dankzij hun exclusieve verslaggeving verzesvoudigde de verkoop tijdens en na de race. Een groot succes waardoor ze het jaarlijks zijn gaan herhalen. Met als gevolg dat hun concurrentie het in 1904 voor bekeken moesten houden. (via)

Deze Ted Ed gaat over de herkomst van het schrift.Welke tussenstappen er gezet werden alvorens de huidige schriftvormen tot stand kwamen. Hoe deze kunnen getraceerd worden tot de Soemerische (Zuid Mesopotamië) en oud Chinese beschavingen.

Wat het verschil is tussen het schrijven met symbolen en het gebruik van een letterlijke tekening om een inhoud weer te geven. Maar ook dat dit verhaal nog verder kan worden aangevuld. Als schriften (zoals het Indus script in Indië en het Rongorongo van de Paaseilanden) hun geheimen prijs geven.

"The Adjustable Cosmos" speelt zich af in de vijftiende eeuw. Waarin Frederick III door een vertegenwoordiger van de paus gevraagd wordt om Constantinopel te heroveren op het Ottomaanse Rijk. Vraagt deze Regiomontanus, zijn hof astronoom, om te kijken wat er in de sterren staat.

Het nieuws is echter niet rooskleurig. Waarop de astronoom voorstelt om de sterren in hun voordeel te gaan herschikken. De start van een ruimtevlucht doorheen de verschrikkingen en wonderen van een geocentristisch universum.

Gebaseerd op het kortverhaal "Space Operetta" van Adam Browne. (via)

In "Development of English drama" licht Mindy Ploeckelmann voor TED de ontwikkeling van het theater in Engeland voor. In een animatie van Johnny Chew. Door de motivatie achter de opkomst van deze presentatiewijze te schetsen.

Er waren destijds namelijk heel wat ongeletterde mensen. Waardoor het voor de Kerk moeilijk was om hen de verhalen uit de Bijbel kenbaar te maken. Tot Engelse geestelijken in de elfde eeuw op het gedacht kwamen om hier een verhalende voorstelling van te maken in de kerk. Waarvan de opvoering van hoe Jezus geboren werd in de kerstperiode en gekruisigd rond de paasperiode wellicht de best bewaarde voorbeelden zijn.

Door hun groeiende omvang evolueerde deze voorstellingen al gauw naar rondrijdende achtergronden met podia. Zodat veel meer mensen de kans hadden om dit te zien. Hetgeen ook meer acteurs ging vergen dan dat er geestelijken performers waren, waardoor de lokale gilden werden betrokken. Wat na verloop van tijd evolueerde naar moraliteit stukken en Shakespeare.

 Een ontstaansverhaal dat overal ter wereld, in vele verschillende vormen, tot stand gekomen. In het Westen liggen die wortels voornamelijk in het oude Griekenland en Rome. Die zich wellicht hebben geïnspireerd op de oude Egyptenaren die reeds 2000 jaar voor Christus jaarlijks, doorheen het rijk, een passiespel over de god Osiris opzetten.

Google Timelapse is samenwerking tussen Google, de U.S. Geological Survey (USGS), NASA en TIME. Waarmee ze het mogelijk om terug te gaan in de tijd. Om zo de oppervlakte van de Aarde vanuit een historische perspectief te kunnen zien evolueren.

Door een interactieve timelapse editie van kwarteeuw aan satelliet beelden te combineren. Aan de hand van de 2 068 467 beelden, zo'n 909 terabyte aan data, om per jaar tot een afbeelding te maken van 1,78 terapixels groot die de hele wereld omvat.

Zodat je kan inzoomen om bijvoorbeeld de artificiële eilanden voor de kust van Dubaï te zien opkomen, de afkalving van de Columbia gletsjer in Alaska, de expantie van Las Vegas van 1984 tot 2012 en de ontbossing van het Amazone woud te zien. (via)